มีคนถามผมบ่อยว่า “เล่นเกมภาษาอังกฤษแล้วภาษาเราจะดีขึ้นจริงไหม” คำตอบตรง ๆ คือดีขึ้นในบางด้าน และแทบไม่ขยับในอีกหลายด้าน การรู้ว่าเกมช่วยอะไรได้จริงกับช่วยไม่ได้ จะทำให้เราไม่เสียเวลาเล่นไปหลายร้อยชั่วโมงโดยคาดหวังผลผิดทาง
เกมช่วยเรื่องไหนได้จริง
สิ่งที่เกมทำได้ดีคือทำให้เรา เจอภาษาบ่อยและซ้ำ ๆ ในบริบทเดิม เกมแนววางแผนมักใช้คำสั่งซ้ำ ๆ เช่น รวบรวม สร้าง ป้องกัน ทำให้คำเหล่านี้ฝังเข้าหัวโดยไม่ต้องท่อง
ด้านที่ได้ชัดเจนอีกอย่างคือ ความเร็วในการอ่าน เกมที่มีบทสนทนาและคำบรรยายใต้ภาพบังคับให้เราอ่านเร็วขึ้น เพราะต้องอ่านให้ทันก่อนฉากจะเปลี่ยน นี่คือทักษะที่การอ่านหนังสือฝึกยากกว่า
ด้านที่ได้บ้างแต่ช้ากว่าคือ คำศัพท์เฉพาะทาง เกมแฟนตาซีจะให้คำอย่างดาบ คาถา กิลด์ ซึ่งใช้ได้ในเกมอื่นและสื่อบันเทิง แต่ไม่ค่อยได้ใช้ในชีวิตจริง ส่วนคำที่ใช้ในชีวิตประจำวันอย่างการต่อรองราคาหรือการนัดหมาย แทบไม่โผล่ในเกมแอ็กชันเลย
ด้านที่เกมแทบไม่ช่วย
การพูดเป็นด้านที่อ่อนที่สุด เพราะในเกมเราแทบไม่ต้องเปล่งเสียงออกมาเลย ต่อให้เล่นกับเพื่อนต่างชาติก็มักใช้การพิมพ์ ไม่ใช่การพูด และการพูดคุยในเกมมักเป็นประโยคสั้น ๆ ที่ไม่ต้องมีไวยากรณ์ครบ
การเขียนทางการก็เช่นกัน แชตในเกมเต็มไปด้วยตัวย่อ คำสแลง และการพิมพ์ผิดโดยตั้งใจ ถ้าฝึกจากตรงนี้อย่างเดียว เราอาจได้นิสัยการเขียนแบบไม่เป็นทางการติดมาด้วย ซึ่งไม่เหมาะกับงานหรือการติดต่อราชการ
ตั้งค่าเกมให้เป็นห้องเรียน
จุดที่คนพลาดมากที่สุดคือ เล่นด้วยภาษาไทยโดยคิดว่าได้ฝึกภาษา ถ้าอยากได้ผลจริง ต้องเปลี่ยนภาษาในเกมเป็นภาษาอังกฤษ และปิดคำบรรยายภาษาไทยให้หมด
- เริ่มจากเกมที่คุ้นเนื้อหาแล้ว เกมที่เคยเล่นจบจะทำให้เราเดาความหมายจากบริบทได้ ไม่ท้อตอนเจอศัพท์ใหม่
- เปิดคำบรรยายภาษาอังกฤษไว้เสมอ แม้จะฟังไม่ทัน เพราะการเห็นคำพร้อมเสียงช่วยเชื่อมการออกเสียงกับตัวสะกด
- ใช้เกมประเภทช้า ๆ ก่อน เกมวางแผน เกมบริหาร หรือเกมผจญภัยแบบเนื้อเรื่อง ให้เวลาอ่านมากกว่าเกมยิงที่ต้องตัดสินใจในเสี้ยววินาที
- บันทึกคำใหม่วันละห้าคำ ไม่ต้องมาก แค่พอให้จำได้จริง ที่สำคัญคือกลับมาทบทวนทุกสัปดาห์
ถ้าไม่แน่ใจว่าเกมที่เล่นปรับภาษาได้ไหม ให้ดูในเมนูตั้งค่าภายในเกม หัวข้อภาษาหรือคำบรรยาย ถ้าเกมบังคับตามภาษาระบบเครื่อง การเปลี่ยนภาษามือถือเป็นอังกฤษชั่วคราวก็ใช้ได้ แต่ต้องระวังว่าจะกระทบแอปอื่นด้วย
ข้อควรระวังที่คนชอบมองข้าม
อย่างแรกคือ ความเข้าใจผิดว่าเล่นเยอะแล้วภาษาจะเก่งเอง ถ้าเราเล่นโดยไม่อ่านเนื้อหา ข้ามบทสนทนาไปเรื่อย ๆ เพราะรีบไปเก็บเลเวล สมองก็จะกรองภาษาทิ้งทั้งหมด ได้แค่ความสนุก ไม่ได้ภาษา
อย่างที่สองคือ ภาษาในเกมไม่เหมือนภาษาจริง ตัวละครในเกมแฟนตาซีมักพูดแบบโบราณหรือประชดประชัน บางสำนวนถ้าเอาไปใช้กับคนจริงอาจฟังดูแปลกหรือหยาบคายโดยไม่ตั้งใจ ควรแยกให้ออกว่าอะไรคือภาษาที่ใช้ได้จริง
อย่างที่สามคือ เวลาที่เสียไปกับเมนูและระบบ เกมมือถือยุคนี้มีระบบภารกิจรายวัน รางวัล และหน้าร้านที่กินเวลาเล่นครึ่งหนึ่ง ถ้าเล่นเพื่อภาษา ควรเล่นกับเกมที่เนื้อหาอยู่ในตัวเกม ไม่ใช่ในเมนู
วิธีวัดว่าเราดีขึ้นจริงไหม
อย่าใช้ความรู้สึกเป็นตัววัด ให้ใช้ตัวชี้วัดง่าย ๆ สองสามอย่าง เช่น จำนวนคำใหม่ที่จดได้ในหนึ่งเดือน จำนวนหน้าในเกมที่อ่านแล้วไม่ต้องเปิดพจนานุกรม หรือความเร็วในการอ่านหน้าคำบรรยายหนึ่งหน้า
อีกวิธีที่ได้ผลคือลองเล่นเกมเดิมซ้ำหลังผ่านไปสองสามเดือน ถ้ารอบแรกต้องหยุดเปิดหาคำทุกสองบรรทัด และรอบหลังอ่านลื่นขึ้นมาก นั่นคือหลักฐานที่ดีกว่าความรู้สึก “น่าจะดีขึ้นแล้ว”
สรุปสั้น ๆ ที่ลงมือทำได้วันนี้
- เลือกเกมหนึ่งเกมที่เคยเล่นแล้ว เปลี่ยนภาษาภายในเกมเป็นอังกฤษ
- ปิดคำบรรยายไทย เปิดคำบรรยายอังกฤษ
- ตั้งกฎส่วนตัวว่าเล่นหนึ่งครั้งจะจดคำใหม่ห้าคำ ไม่มากกว่านั้น
- แยกเกมที่เล่นเพื่อภาษาออกจากเกมที่เล่นเพื่อความสนุก จะได้ไม่กดดันเกินไป
- ถ้าต้องการพูดให้คล่อง ต้องไปฝึกพูดจริงนอกเกม เพราะเกมช่วยไม่ได้ในส่วนนั้น
เกมเป็นเครื่องมือฝึกภาษาที่ดีมากสำหรับการอ่านและการรับรู้คำศัพท์ แต่ถ้าใครหวังว่าจะพูดได้คล่องจากการเล่นเกมอย่างเดียว คงต้องปรับความคาดหวังลงสักหน่อย แล้วเสริมการฝึกพูดเข้าไปด้วย


