เลื่อนฟีดเกมมือถือทีไรก็เจอแต่คลิปเล่นเกมด้วยจอยพกพา ปุ่มกดคลิก ๆ นิ้วไม่ต้องบังจอ พร้อมคอมเมนต์ถามใต้คลิปว่าซื้อรุ่นไหนดี คุ้มไหม หลายคนที่เล่น MOBA หรือเกมยิงปะทะบนมือถือคงเคยคิดว่าจอยพวกนี้จำเป็นหรือแค่ของเล่นเสริมบารมี เพราะเกมมือถือยุคนี้แตะจอเล่นได้สบายอยู่แล้ว แต่พอเจอตอนไฟต์เข้ม นิ้วโป้งดันไปทับปุ่มสกิล หรือปัดจอแรงไปหน่อยตัวละครหันผิดทาง ก็เริ่มรู้สึกว่าถ้ามีปุ่มจริงให้กดน่าจะดีกว่า
บทความนี้จะพาไล่ดูว่าจอยเกมมือถือมีกี่แบบ แต่ละแบบเหมาะกับเกมอะไร เลือกยังไงให้คุ้ม และมีอะไรต้องระวังบ้าง โดยเฉพาะความเสียหายที่อาจตามมาทั้งกับมือถือและมือของเรา
จอยมือถือคืออะไร แล้วมันต่างจากคอนโทรลเลอร์ทั่วไปยังไง
คำว่า “จอยมือถือ” ครอบคลุมของหลายอย่างมาก บางอันคือคอนโทรลเลอร์เต็มรูปแบบที่หนีบมือถือไว้ตรงกลางเหมือน Nintendo Switch บางอันเป็นแค่ปุ่มกดติดฟิล์มแปะขอบจอ บางอันเป็นกริปจับข้าง ๆ ที่ไม่มีปุ่มเลย ฟังก์ชันและราคาต่างกันคนละโลก คำถามที่ว่า “คุ้มไหม” จึงตอบแบบเหมารวมไม่ได้ ต้องดูว่ากำลังซื้อของแบบไหนอยู่
จอยแบบมีปุ่มจริงจะเชื่อมต่อกับมือถือผ่านบลูทูธหรือพอร์ต USB-C แล้วมือถือจะมองเห็นเป็นคอนโทรลเลอร์เสมือน เกมที่รองรับจะขึ้นปุ่มบนหน้าจอให้กดได้ทันที แต่ข้อจำกัดใหญ่คือ ไม่ใช่ทุกเกมจะรองรับ เกมที่พอร์ตมาจากคอนโซลหรือเกมอินดี้มักรองรับดี ส่วนเกมมือถือที่ออกแบบมาเพื่อแตะจอโดยเฉพาะหลายเกมกลับไม่รองรับเลยหรือรองรับแค่บางส่วน
เรื่องการรองรับคอนโทรลเลอร์บนแพลตฟอร์มมือถือมีมาตรฐานที่ผู้พัฒนาระบบปฏิบัติการกำหนดไว้ ลองดูภาพรวมได้ที่ หน้าหลักของ Wikipedia จะเห็นว่าการรองรับอุปกรณ์เสริมยังกระจายไม่สม่ำเสมอ across เกมต่าง ๆ นี่คือเหตุผลที่หลายคนซื้อจอยมาแล้วพบว่าใช้กับเกมโปรดไม่ได้
จอยมีกี่ประเภท แต่ละแบบเหมาะกับใคร
ถ้าแบ่งตามการใช้งานจริงบนมือถือ มีอยู่ 3 กลุ่มหลักที่คนเล่นเกมไทยนิยมกัน
กลุ่มแรกคือคอนโทรลเลอร์แบบหนีบ (Clip-on Controller) หนีบสองข้างของมือถือ มีอนาล็อกสองตัว ปุ่มครบชุด เหมือนเอา Joy-Con มาติดมือถือ ข้อดีคือได้ฟีลเล่นเกมคอนโซลเต็มรูปแบบ เหมาะกับเกมแอ็กชัน Open World เกมแข่งรถ หรือเกมที่ต้องใช้สองนิ้วโป้งพร้อมกัน ข้อเสียคือกินพื้นที่ หนัก พกพายาก และราคาสูงที่สุด
กลุ่มที่สองคือกริปหรือจอยแบบ Bluetooth ตัวเดียว จับด้วยมือเดียวแล้ววางมือถือบนแท่นหรือตั้งไว้เฉย ๆ เหมาะกับคนที่เล่นเกมแนววางแผนหรือเกมที่ใช้ปุ่มไม่เยอะ หรืออยากได้คันโยกอนาล็อกไว้เดินตัวละครโดยไม่ต้องเอานิ้วถูจอ
กลุ่มที่สามคือปุ่มฟิล์มหรือปุ่มกดแบบแปะขอบจอ ไม่ใช่คอนโทรลเลอร์จริง แต่เป็นแผ่นฟิล์มหรือปุ่มสัมผัสที่แปะไว้เหนือปุ่มบนหน้าจอ ช่วยให้กดสกิลแม่นขึ้นโดยไม่ต้องเล็งนิ้ว ราคาถูกที่สุด เบาและบางมาก แต่ไม่ได้ให้ปุ่มจริง แค่ย้ายตำแหน่งสัมผัส และถ้าติดไม่ดีอาจรบกวนการสัมผัสหน้าจอปกติ
| ประเภทจอย | เหมาะกับเกม | ข้อดีเด่น | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| คอนโทรลเลอร์แบบหนีบ | แอ็กชัน Open World, แข่งรถ, เกมที่พอร์ตจากคอนโซล | ปุ่มครบ ฟีลเหมือนเล่นคอนโซล | หนัก พกพายาก ราคาสูง |
| กริป/จอยบลูทูธตัวเดียว | วางแผน, ผจญภัยช้า ๆ, เกมที่ใช้ปุ่มน้อย | เบา ถนัดมือ จับนานไม่เมื่อย | เกมรองรับน้อย ปุ่มไม่ครบ |
| ปุ่มฟิล์ม/ปุ่มแปะจอ | MOBA, เกมที่ต้องกดสกิลเร็ว ๆ | ถูก เบา ติดตั้งง่าย | กดไม่ตรงตำแหน่ง ความแม่นขึ้นกับคุณภาพฟิล์ม |
เลือกตามเกมที่เล่นจริง ไม่ใช่ตามรีวิว
หลายคนตัดสินใจซื้อจากคลิปรีวิวที่เขาเล่นเกมยอดนิยมต่างประเทศ แต่พอมาเล่นเกมที่ตัวเองเล่นจริงกลับใช้ไม่ได้ เพราะแต่ละเกมออกแบบระบบควบคุมมาไม่เหมือนกัน
ถ้าเล่นเกมแนว MOBA เป็นหลัก ต้องเข้าใจว่าเกมเหล่านี้แทบทั้งหมดออกแบบมาให้แตะจอเล่น เพราะการขยับตัวละครและการกดสกิลต้องทำพร้อมกันตลอดเวลา และตำแหน่งปุ่มบนจอถูกจัดวางตามบทบาทของตัวละครแต่ละตัว ถ้าอยากเข้าใจว่าทำไมแต่ละตำแหน่งถึงต้องใช้ปุ่มต่างกัน ลองอ่านเพิ่มเรื่อง บทบาทในทีมเกม MOBA จะเห็นว่าตัวละครสายซัพพอร์ตกับสายแครี่ใช้สกิลคนละจังหวะกัน การเอาไปผูกกับปุ่มจริงบนจอยอาจทำให้กดช้ากว่าเดิม
ถ้าเล่นเกมยิงมุมมองบุคคลที่หนึ่งบนมือถือ จอยแบบมีอนาล็อกช่วยเรื่องการเล็งได้บ้าง แต่เกมส่วนใหญ่ใช้ระบบช่วยเล็งที่ผูกกับการปัดจอ ถ้าเปลี่ยนไปใช้จอย บางเกมจะปิดระบบช่วยเล็งให้อัตโนมัติเพื่อความแฟร์ ซึ่งอาจทำให้เล่นยากขึ้นกว่าเดิม
ส่วนเกมที่พอร์ตมาจากคอนโซลหรือพีซี เช่นเกมผจญภัย Open World หรือเกมอินดี้ชื่อดัง อันนี้จอยคือคำตอบที่ชัดเจนที่สุด เพราะเกมพวกนี้ออกแบบมาสำหรับปุ่มจริงตั้งแต่แรก ต่อจอยแล้วเล่นได้ลื่นเหมือนเล่นบนคอนโซล
เรื่องที่คนมักมองข้าม: มือถือและมือของคุณ
อย่างแรกคือ น้ำหนักและแรงกดที่ข้อมือ คอนโทรลเลอร์แบบหนีบ plus มือถือหน้าจอใหญ่รวมกันอาจหนักเกินครึ่งกิโลกรัม ถ้าถือในท่าที่ไม่ดีนาน ๆ ข้อมือและนิ้วโป้งจะล้าเร็วมาก ปัญหาการอักเสบของเอ็นนิ้วโป้งจากการเล่นเกมมือถือหนัก ๆ เป็นเรื่องที่วงการแพทย์ให้ความสนใจ ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับอาการบาดเจ็บจากการใช้งานซ้ำ ๆ มีอธิบายไว้ที่ MedlinePlus ถ้าเริ่มรู้สึกเสียวหรือปวดนิ้วโป้งบ่อย ๆ ควรพักและเปลี่ยนท่าการถือ ไม่ใช่ฝืนเล่นต่อ
อย่างที่สองคือ พอร์ตชาร์จและขั้วต่อ จอยบางรุ่นต้องเสียบ USB-C ค้างไว้ตลอดการเล่น ทำให้พอร์ตต้องรับแรงเค้นจากการขยับมือตลอดเวลา ระยะยาวขั้วต่ออาจหลวมหรือชาร์จไม่เข้า ซึ่งซ่อมยากและมีค่าใช้จ่าย ถ้าเป็นไปได้ เลือกจอยที่ต่อผ่านบลูทูธหรือใช้ขั้วต่อแบบมีตัวรองรับแรงจะปลอดภัยกว่า
อย่างที่สามคือ ความร้อนของเครื่อง การเล่นต่อจอยมักทำให้เล่นต่อเนื่องได้นานขึ้นโดยไม่รู้ตัว แต่ผลข้างเคียงคือเครื่องทำงานหนักนานขึ้น ความร้อนสะสมมากขึ้น แบตเสื่อมเร็วขึ้น ควรพักเครื่องเป็นช่วง ๆ และไม่เล่นขณะชาร์จแบตไปด้วยเป็นเวลานาน
เรื่องสุขภาพจากการเล่นเกมนั้นมีหน่วยงานอย่าง WHO ที่ให้ความสำคัญกับพฤติกรรมการเล่นเกมและผลกระทบต่อสุขภาพโดยรวม ซึ่งรวมถึงการนั่งเล่นนานเกินไปโดยไม่ขยับตัวด้วย
แล้วสรุปว่าจอยมือถือคุ้มไหม
ตอบตรง ๆ คือ คุ้มสำหรับบางคน และไม่คุ้มสำหรับอีกหลายคน ขึ้นอยู่กับว่าเกมที่เล่นเป็นเกมประเภทไหนเป็นหลัก

