มือถือที่ใช้มาได้ปีกว่า ๆ มักเจอปัญหาเดียวกัน คืออยู่ดี ๆ ก็ขึ้นเตือนว่าพื้นที่ใกล้เต็ม ทั้งที่ยังไม่ได้โหลดวิดีโอหรือถ่ายรูปเพิ่มเลย คำตอบมักอยู่ที่เกม ซึ่งกินพื้นที่มากกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด และถ้าแก้ไม่ถูกวิธี สิ่งที่หายไปพร้อมพื้นที่คือเซฟเกมที่เล่นมาหลายร้อยชั่วโมง
เกมหนึ่งตัวกินอะไรบ้าง
ขนาดที่แสดงบนหน้าร้านแอปเป็นแค่ขนาดดาวน์โหลดครั้งแรก หลังติดตั้งและเล่นไประยะหนึ่ง เกมจะขยายตัวเพิ่มอีกจากสามส่วนหลัก ๆ
- ไฟล์พื้นฐาน (base files) ขนาดเท่าที่เห็นตอนกดติดตั้ง เช่น เกมยิงที่ใหญ่หน่อยอาจอยู่ราวสองถึงสามกิกะไบต์
- แพ็กข้อมูลเพิ่ม (asset pack) เกมกราฟิกสวย ๆ มักโหลดเนื้อหาแผนที่หรือตัวละครเพิ่มหลังเปิดเล่นครั้งแรก ส่วนนี้ไม่มีเพดานตายตัว บางเกมโตขึ้นอีกหลายกิกะไบต์ในไม่กี่เดือน
- ไฟล์ชั่วคราวหรือแคช (cache) ทั้งภาพ เสียง และข้อมูลที่โหลดมาแล้วเพื่อไม่ให้ต้องดาวน์โหลดซ้ำ ส่วนนี้ลบได้ปลอดภัยและจะสร้างใหม่เองเมื่อจำเป็น
นอกจากนี้ยังมีพื้นที่ที่เซฟเกมและข้อมูลบัญชีใช้ ซึ่งมักเล็กมากเมื่อเทียบกับส่วนอื่น แต่เป็นส่วนที่ห้ามแตะ เพราะลบแล้วกู้คืนยากที่สุด
ถ้าอยากรู้ว่าเรื่องนี้กินพื้นที่จริงเท่าไร ให้เปิดการตั้งค่าเครื่อง ไปที่เมนูแอป แล้วหารายการเกมที่ติดตั้งไว้ ระบบจะแสดงขนาดรวมของแต่ละแอปเทียบกันได้ทันที มักมีตัวเลือกให้กดดูรายละเอียดว่าแคชกินไปเท่าไรด้วย
จัดการทีละขั้นแบบไม่เสี่ยง
หลักง่าย ๆ คือ จัดการจากส่วนที่เครื่องสร้างใหม่ได้ก่อน แล้วค่อยแตะส่วนที่ผู้เล่นสร้างขึ้น ลำดับที่ผมใช้ประจำคือ
- 1. ล้างแคชในหน้าแอปของเกมนั้น ไม่ใช่ “ล้างข้อมูล” สองปุ่มนี้อยู่ใกล้กันจนกดพลาดกันบ่อย ล้างแคช (clear cache) จะเก็บเซฟไว้ ส่วนล้างข้อมูล (clear data) จะลบทุกอย่างรวมถึงข้อมูลบัญชีในเครื่อง
- 2. ลบแพ็กเนื้อหาที่ไม่ได้ใช้ เกมขนาดใหญ่หลายเกมให้เลือกโหลดหรือถอนแผนที่กับโหมดที่ไม่ได้เล่นได้ในเมนูตั้งค่าภายในเกม มักประหยัดได้หลายกิกะไบต์
- 3. ย้ายเกมที่ไม่ได้เล่นไปไว้ก่อน ถ้าเกมนั้นมีระบบผูกบัญชีไว้แล้ว การถอนแล้วติดตั้งใหม่ภายหลังจะได้เซฟคืนจากเซิร์ฟเวอร์
- 4. ลบแอปที่ไม่ได้เปิดเกินสามเดือน ก่อนลบ ให้เช็กว่ามีอะไรที่ผูกกับแอปนั้นอยู่ เช่น รหัสเข้าใช้งาน หรือไฟล์ที่ดาวน์โหลดไว้
- 5. ย้ายรูปและวิดีโอออกจากเครื่อง ขึ้นคลาวด์หรือลงคอมพิวเตอร์ วิธีนี้มักได้พื้นที่คืนมากกว่าการลบเกมทั้งหมดเสียอีก
เซฟเกมอยู่ตรงไหน และอะไรที่กู้คืนได้
เซฟเกมบนมือถือมีสองแบบใหญ่ ๆ คือแบบที่เก็บในเครื่องอย่างเดียว และแบบที่ผูกกับบัญชีหรือเซิร์ฟเวอร์ของผู้พัฒนา
แบบแรกเสี่ยงที่สุด เพราะถ้าลบแอปหรือเครื่องเสีย เซฟหายทันที เกมประเภทนี้มักเป็นเกมเล่นคนเดียวหรือเกมอินดี้ บางเกมมีปุ่มส่งออกไฟล์เซฟ (export save) ให้เก็บไว้เอง ซึ่งถ้าเจอปุ่มนี้ควรใช้เป็นระยะ ไม่ใช่รอจนเครื่องใกล้พัง
แบบที่สองปลอดภัยกว่ามาก เพราะเซฟอยู่ในเซิร์ฟเวอร์ผู้ให้บริการ ลบแอปแล้วติดตั้งใหม่ก็ยังเล่นต่อได้ แต่ต้องผ่านการเข้าสู่ระบบด้วยบัญชีเดิมเท่านั้น ถ้าจำบัญชีไม่ได้ก็จบเหมือนกัน ดังนั้นก่อนลบเกมใด ๆ ให้จดหรือถ่ายหน้าจอหน้าที่แสดงอีเมลหรือชื่อผู้ใช้ที่ผูกไว้
ข้อควรระวังอีกเรื่องคือเกมที่เล่นแบบ “แขก” หรือไม่ผูกบัญชี บางเกมยอมให้เล่นได้ทันทีโดยไม่ต้องล็อกอิน แต่พอเปลี่ยนเครื่องหรือลบแอป เซฟจะผูกกับเครื่องนั้นเครื่องเดียว ถ้าเล่นจริงจังควรผูกบัญชีให้เรียบร้อยตั้งแต่วันแรก
ใช้พื้นที่เก็บข้อมูลเสริมแทนการลบ
มือถือรุ่นใหม่หลายรุ่นเลิกใส่ช่องการ์ดหน่วยความจำแล้ว แต่ถ้าเครื่องยังมีช่องนี้ การย้ายรูปกับสื่อส่วนตัวไปการ์ดช่วยได้มาก ข้อจำกัดคือเกมส่วนใหญ่ไม่ยอมให้ติดตั้งลงการ์ด และถึงยอมให้ย้ายได้ เกมที่โหลดข้อมูลตลอดเวลาก็จะช้าลงเพราะการ์ดอ่านเขียนช้ากว่าหน่วยความจำภายในเครื่อง
อีกทางคือพื้นที่บนคลาวด์ แม้เกมจะไม่สามารถใช้งานจากคลาวด์ได้โดยตรง แต่การย้ายรูปและไฟล์งานออกไปทำให้พื้นที่ในเครื่องว่างพอสำหรับเกมได้โดยไม่ต้องลบอะไรที่สำคัญ
สรุปสั้น ๆ ที่ลงมือทำได้วันนี้
- เปิดหน้าจัดการแอป ดูว่าเกมไหนกินพื้นที่มากที่สุดสามอันดับแรก
- ล้างแคชของเกมเหล่านั้น โดยระวังไม่กดล้างข้อมูล
- เช็กว่าทุกเกมที่เล่นจริงผูกบัญชีไว้แล้วหรือยัง ถ้ายังให้ผูกวันนี้
- ถอนเกมที่ไม่ได้แตะเกินสามเดือน และถ่ายหน้าจอหน้าบัญชีผู้ใช้เก็บไว้ก่อน
- ย้ายรูปวิดีโอที่ไม่ได้ดูออกจากเครื่องไปเก็บที่อื่น
ทำห้ารอบนี้ทีเดียว พื้นที่คืนมาหลายกิกะไบต์แน่นอน และจะไม่ต้องมานั่งเสียใจเรื่องเซฟหายในภายหลัง


