ผมเริ่มปวดหลังตอนเล่นเกมยาว ๆ มาหลายเดือนก่อนจะยอมรับว่ามันไม่ได้เกิดจาก “นั่งผิดท่าแค่ครั้งเดียว” แต่เกิดจากท่านั่งเดิม ๆ ที่ทำซ้ำทุกวันจนกล้ามเนื้อปรับตัวไปแล้ว บทความนี้คือสิ่งที่ผมลองแล้วได้ผลจริง โดยไม่มีอะไรต้องซื้อแพง
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่เก้าอี้อย่างเดียว
คนส่วนใหญ่ที่ปวดหลังจากการเล่นเกมมักโทษเก้าอี้ แต่ในห้องส่วนใหญ่ ปัญหาอยู่ที่ระยะห่างระหว่างจอกับตากับความสูงของโต๊ะด้วย ทั้งสองอย่างนี้กำหนดว่าร่างกายจะต้องโน้มตัวหรือเงยหน้าแค่ไหนตลอดการเล่น
อีกปัจจัยที่สำคัญคือ เวลาที่อยู่ในท่าเดิม ต่อให้ท่านั่งดีแค่ไหน การนั่งนิ่งติดกันสองชั่วโมงก็ทำให้กล้ามเนื้อตึงได้เหมือนกัน การเปลี่ยนอิริยาบถจึงสำคัญพอกับการจัดโต๊ะ
จัดตำแหน่งจอและโต๊ะก่อน
ถ้าเล่นเกมบนมือถือ การถือเครื่องค้างไว้นาน ๆ จะทำให้ไหล่และต้นคอเกร็ง วิธีที่ช่วยได้คือวางมือถือบนขาตั้งหรือแท่นวางที่ระดับสายตา แล้วใช้ปลายนิ้วแตะ ซึ่งลดน้ำหนักที่แขนต้องแบกไปได้มาก
ถ้าเล่นบนคอมพิวเตอร์ ให้ตั้งจอให้ขอบบนของจออยู่ระดับสายตาหรือต่ำกว่าเล็กน้อย เพื่อไม่ต้องเงยหน้าตลอดเวลา ระยะห่างจากจอที่สบายคือประมาณหนึ่งช่วงแขนที่เหยียดตรง ซึ่งเป็นระยะที่ตาไม่ต้องเพ่ง
สำหรับโต๊ะ ถ้าโต๊ะสูงเกิน แขนจะยกขึ้นตลอดทำให้ไหล่เกร็ง ถ้าโต๊ะต่ำ แขนจะตกและหลังจะงอ ทางแก้ที่ไม่ต้องซื้อโต๊ะใหม่คือปรับความสูงเก้าอี้ให้ข้อศอกอยู่ระดับเดียวกับพื้นโต๊ะ แล้วหาแท่นรองเท้าเพื่อให้เท้าวางราบ
ตั้งเก้าอี้ให้ครบห้าจุด
การตั้งเก้าอี้ให้ถูกมีจุดสำคัญที่ควรเช็กเรียงกันไป
- เท้าวางราบกับพื้น ถ้าลอยหรือไม่ถึง ให้ใช้กล่องหรือแท่นรองสูงพอ
- เข่างอประมาณเก้าสิบองศา ไม่ตึงจนเกินไปและไม่ห้อยลง
- สะโพกสูงกว่าระดับเข่าเล็กน้อย เพื่อให้กระดูกสันหลังอยู่ในแนวที่ผ่อนคลาย
- หลังพิงพนักได้เต็มแผ่นหลัง ถ้าเก้าอี้ไม่มีที่รองหลังส่วนล่าง ให้ม้วนผ้าขนหนูหรือหมอนบาง ๆ หนุนเอวไว้
- ข้อศอกอยู่ระดับเดียวกับพื้นโต๊ะ เพื่อให้ไหล่ไม่ต้องยกขึ้นตลอดเวลา
ยืดและขยับระหว่างเล่น
การจัดท่าที่ดีจะไม่ช่วยถ้าเราไม่ขยับเลย สิ่งที่ผมทำคือตั้งเตือนทุก ๆ สี่สิบห้านาทีให้ลุกขึ้นยืนหนึ่งนาที ไม่ต้องยืดกล้ามเนื้ออะไรซับซ้อน แค่ยืนและเดินไปหยิบน้ำก็พอ
ท่ายืดสั้น ๆ ที่ช่วยได้คือการบิดลำตัวเบา ๆ ไปซ้ายและขวา การดึงแขนผ่านหน้าอกทีละข้าง และการเอียงคอไปด้านข้างช้า ๆ ทำท่าละสิบวินาที
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงคือการก้มคอลงมองมือถือค้างนาน ๆ ซึ่งพบบ่อยมากในระหว่างโหลดเกมหรือรอคิว ถ้าต้องรอ ให้ยกมือถือขึ้นมาที่ระดับสายตาแทน
เรื่องที่ควรระวัง
ถ้าปวดหลังต่อเนื่องเกินสองสัปดาห์ ไม่ดีขึ้นแม้ปรับท่าแล้ว หรือมีอาการปวดร้าวลงขาหรือชาที่นิ้วมือ ควรไปพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด ไม่ควรจัดท่าเองแล้วรอให้หาย
เก้าอี้เล่นเกมทรงสปอร์ตที่มีปีกข้างและพนักสูงดูดี แต่ไม่ได้ดีกว่าตามชื่อ เก้าอี้สำนักงานที่ปรับความสูงได้และมีที่รองหลังดี ๆ มักให้ความสบายในการนั่งทำงานนานกว่าสำหรับหลาย ๆ คน สิ่งสำคัญคือปรับให้เข้ากับรูปร่างของแต่ละคน ไม่ใช่ซื้อตามรีวิว
อีกเรื่องคือ ไม่ควรใช้หมอนหลายใบหนุนเพิ่มจนหลังถูกดันให้ยื่นไปข้างหน้า แม้จะรู้สึกนุ่มสบายตอนแรก แต่ในระยะยาวจะทำให้กล้ามเนื้อต้องทำงานหนักขึ้น
สรุปสั้น ๆ ที่ลงมือทำได้วันนี้
- วัดความสูงจอให้ขอบบนอยู่ระดับสายตา
- ปรับเก้าอี้ให้เท้าวางราบและข้อศอกอยู่ระดับโต๊ะ
- หนุนหลังส่วนล่างด้วยผ้าขนหนูม้วนหรือหมอนบาง
- ตั้งเตือนให้ลุกขึ้นทุกสี่สิบห้านาที
- ถ้าเล่นมือถือ ให้หาขาตั้งวางที่ระดับสายตา
ปวดหลังไม่ได้เกิดจากวันเดียวที่เล่นหนัก แต่เกิดจากท่าเดิมที่ทำซ้ำทุกวัน ปรับวันละนิดผ่านไปสองสัปดาห์ร่างกายจะชินกับท่าใหม่ และอาการจะค่อย ๆ ลดลงเอง
